banner11

Τὸ προοίμιο τοῦ Σταυροῦ.

9037

π. λεξάνδρου Σμέμαν

Τ προοίμιο το Σταυρο.

«Τν ψυχωφελ, πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, κα τνγίαν βδομάδα τ σόν πάθος, ατομεν κατιδεν Φιλάνθρωπε …» Μ ατ τ λόγια το στιχηρο στνσπερινό τς Παρασκευς, πρν τν Κυριακ τν Βαΐων, τελειώνει  Μεγάλη Σαρακοστή. Μπαίνουμε πι στν «γία βδομάδα», στν περίοδο τοορτασμο τν παθν το Χριστο, το Θανάτου κα τς ναστάσεώς Του. Περίοδος πορχίζει π τ Σάββατο το Λαζάρου.

Τ γεγονότα τς διπλς γιορτς, νάσταση τοΛαζάρου κα εσοδος το Κυρίου στεροσόλυμα,ναφέρονται στ λειτουργικ κείμενα σν «προοίμιο τοΣταυρο». τσι, γι ν καταλάβουμε καλύτερα ατ τγεγονότα, θ πρέπει ν τ δομε μέσα στ πλαίσια τς Μεγάλης βδομάδας.

Τ κοινπολυτίκιο τν δύο ατν μερν: «τν κοινννάστασιν πρ το σο πάθους πιστούμενος, κ νεκρνγειρας τν Λάζαρον, Χριστ Θεός…» μς βεβαιώνει, μκατηγορηματικ τρόπο, γι τν λήθεια τς κοινςνάστασης. Εναι πολ σημαντικτι μία π τς μεγάλες γιορτς τς κκλησίας μας,  θριαμβευτικεσοδος το Κυρίου στεροσόλυμα, γίνεται δηγς στν πορεία μας μέσα στ σκοτάδι το Σταυροτσι τφς κα χαρ λάμπουν χι μόνο στ τέλος τς Μεγάληςβδομάδας λλ κα στν ρχή της. Τ φς κα χαρφωτίζουν ατ τ σκοτάδι καποκαλύπτουν τ βαθκα τελικ νόημά του.

λοι σοι εναι ξοικειωμένοι μ τν ρθόδοξη λατρεία γνωρίζουν τν διότυπο, σχεδν παράδοξο, χαρακτήρα τν κολουθιν το Σαββάτου το Λαζάρου. Εναι, θλέγαμε, Κυριακ καχι Σάββατο, δηλαδχουμε μέσα στ Σάββατο ναστάσιμη κολουθία. Ξέρουμε τι τΣάββατο εναι βασικφιερωμένο στος τεθνετες καΘεία Λειτουργία γίνεται στ μνήμη τους. μως τΣάββατο το Λαζάρου εναι διαφορετικό.  χαρ ποδιαποτίζει τς κολουθίες ατς τς μέρας τονίζει να κεντρικ θέμα: τν περχόμενη νίκη το Χριστο καττοδη.

δης εναι  βιβλικς ρος πο χρησιμοποιεται γινρίσει τ θάνατο μ τν παγκόσμια δύναμή του, πομ τδιαπέραστα σκότη κα τ φθορ καταπίνει κάθε ζω κα δηλητηριάζει λόκληρο τ σύμπαν. λλ τώρα, μ τν νάσταση το Λαζάρου,  «θάνατος ρχίζει ντρέμει». κριβς π δρχίζει ποφασιστικμονομαχία νάμεσα στ Ζω κα τ Θάνατο κα μς προσφέρει τ κλειδ γι μία πλήρη κατανόηση τολειτουργικο μυστηρίου το Πάσχα.

Στν πρώτη κκλησία, τ Σάββατο το Λαζάρουνομαζόταν «ναγγελία το Πάσχα». Πραγματικ αττ Σάββατο ναγγέλει, προμηνύει, τπέροχο φς κα τγαλήνη τοπομένου Σαββάτου, τογίου κα Μεγάλου Σαββάτου, πο εναι μέρα το Ζωηφόρου Τάφου.

Τ πρτο μας βμα ς εναι  προσπάθεια νκαταλάβουμε τξς:  Λάζαρος,  φίλος τοησοΧριστο, εναι  προσωποποίηση λου τονθρωπίνου γένους κα φυσικ κάθε νθρώπου ξεχωριστΒηθανία,  πατρίδα το Λαζάρου, εναι τ σύμβολο λου το κόσμου, εναι  πατρίδα το καθενός.  καθένας πμς δημιουργήθηκε ν εναι φίλος το Θεο κα κλήθηκε σ’ ατ τ θεϊκ Φιλία πο εναι  γνώση το Θεοκοινωνία μαζί Του,  συμμετοχ στ ζωή Του. «ν ατζων, κα ζων τ φς τν νθρώπων» (ω. 1, 4). Καμως ατς  φίλος (νθρωπος), τν ποο τόσογαπάει  Θες κα τν ποο μόνο πγάπη δημιούργησε, δηλαδ τν φερε στ ζωή, τώρα καταστρέφεται, κμηδενίζεται π μία δύναμη πο δν τδημιούργησε  Θεός: τ θάνατο.  Θες συναντάει μέσα στν κόσμο, πο Ατς δημιούργησε, μία δύναμη ποκαταστρέφει τργο Του κακμηδενίζει τ σχέδιό Του.τσι  κόσμος δν εναι πι παρ θρνος κα πόνος, δάκρυα κα θάνατος.

Πς εναι δυνατν ατό; Πς συνέβηκε κάτι τέτοιο; Ατεναι ρωτήματα πο διαφαίνονται στ λεπτομερδιήγηση πο κάνει ωάννης στ Εαγγέλιό του γι τνησο Χριστταν φτασε στν τάφο το φίλου Του Λαζάρου. «Πο τεθείκατε ατόν; λέγουσι ατ· Κύριερχου καδε. δάκρυσεν ησος». (ω. 11, 35). Γιατί,λήθεια,  Κύριος δακρύζει βλέποντας τ νεκρ Λάζαροφο γνωρίζει τι σ λίγα λεπτδιος θ το δώσει ζωή; Μερικο Βυζαντινομνογράφοι βρίσκονται σμηχανία σχετικ μ τληθιν νόημα ατν τν δακρύων. Μιλνε γι δάκρυα πο χύνει νθρώπινη φύση το Χριστον δύναμη τς νάστασης νήκει στ θεϊκή Του φύση. ρθόδοξη μως κκλησία μς διδάσκει τι λες ο πράξεις το Χριστοταν «Θεανδρικές», δηλαδ θεϊκς κανθρώπινες ταυτόχρονα. Ο πράξεις Του εναι πράξεις νς κα τοατο Θεο-νθρώπου, το σαρκωμένου Υο το Θεο. Ατός, λοιπόν, πο δακρύζει δν εναι μόνο νθρωποςλλ κα Θεός, κα Ατς πο καλε τν Λάζαρο νβγεπ τν τάφο δν εναι μόνο Θες λλκανθρωπος ταυτόχρονα. πομένως ατ τ δάκρυα εναι θεία δάκρυα. ησος κλαίει γιατί βλέπει τθρίαμβο το θανάτου κα τς καταστροφς στν κόσμο τ δημιουργημένο π τν Θεό.

«Κύριε, δη ζει…», λέει  Μάρθα κα μαζί της oπαρεσττες ουδαοι, προσπαθώντας νμποδίσουν τνησο ν πλησιάσει τ νεκρό. Ατ φοβερπροειδοποίηση φορλόκληρο τν κόσμο, λη τ ζωή. Θες εναι  ζω κα πηγ τς ζως. Ατς κάλεσε τννθρωπο ν ζήσει μέσα στ θεία πραγματικότητα τς ζως κακενος τώρα «ζει» (μυρίζει σχημα).  κόσμος δημιουργήθηκε νντανακλ κα ν φανερώνει τ δόξα το Θεο κακενος «ζει»…

Στν τάφο το Λαζάρου  Θες συναντ τ Θάνατο, τν πραγματικότητα πο εναι ντ-ζωή, πο εναι διάλυση καπόγνωση.  Θες συναντ τν χθρό Του, ποος τοπέσπασε τν κόσμο Του καγινε διος «ρχων τοκόσμου τούτου». Καλοι μες ποκολουθομε τνησο Χριστ καθς πλησιάζει στν τάφο το Λαζάρου, μπαίνουμε μαζί Του στ «δική Του ρα» («δογγικενρα…»)· στν ρα γι τν ποία πολ συχν εχε μιλήσει κα τν εχε παρουσιάσει σν τποκορύφωμα, τ πλήρωμα λοκλήρου τοργου Του.

 Σταυρός, ναγκαιότητά του κα τ παγκόσμιο νόημά του ποκαλύπτονται μ τν πολ σύντομη φράση τοΕαγγελίου: «καδάκρυσεν ησος…». Τώρα μπορομε ν καταλάβουμε γιατί δάκρυσε : γαποσε τ φίλο Του Λάζαρο κα γι’ ατ εχε τ δύναμη ν τν φέρει πίσω στ ζωή.  δύναμη τς νάστασης δν εναι πλ μία θεϊκ «δύναμη ατ καθ’ αυτήν», λλ εναι δύναμηγάπης,  μλλον γάπη εναι δύναμη.

 Θες εναι γάπη καγάπη εναι Ζωή. γάπη δημιουργε Ζωή… γάπη, λοιπόν, εναι κείνη ποκλαίει μπροστ στν τάφο καγάπη εναι κείνη ποπαναφέρει τ ζωή. Ατ εναι τ νόημα τν θεϊκν δακρύων τοησο. Μέσα π’ ατγάπηνεργοποιεται κα πάλι· ναδημιουργεπολυτρώνει,ποκαθιστ τ σκοτειν ζω τονθρώπου: «Λάζαρε, δερο ξω!..» Προσταγπολύτρωσης. Κάλεσμα στ φς.κριβς γι’ ατ τ Σάββατο το Λαζάρου εναι τπροοίμιο κα το Σταυρο, σν τ μέγιστη θυσία τςγάπης, κα τς νάστασης, σν τν τελικ θρίαμβο τςγάπης.

πό τό βιβλίο: Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ,

κδ. κρίτας 1990.

Πηγή: Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Καρέα

Επιμέλεια: π. Στέφανος Κωστόπουλος

(Καθεδρικός Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος Βύρωνος)

ΓΩΝΙΑ ΜΙΚΡΩΝ ΦΙΛΩΝ

Πηγή: Ιερά Μητρόπολις Λεμεσού